Baland tovush eshitishga qanday zarar yetkazadi?
Qaysi tovushlar eshitish uchun xavfli va shovqindan qanday saqlanish mumkin? Kundalik hayotdan misollar, detsibellar jadvali va oddiy maslahatlar.

Qaysi tovushlar eshitish uchun xavfli va shovqindan qanday saqlanish mumkin? Kundalik hayotdan misollar, detsibellar jadvali va oddiy maslahatlar.
Shovqin eshitish pasayishining asosiy sabablaridan biridir. Ichki quloqdagi sezgir hujayralar juda baland tovushdan shikastlanadi va qayta tiklanmaydi. Shuning uchun eshitishni asrashning eng ishonchli yoʻli uni baland tovushlardan himoya qilishdir. Buning uchun avvalo shovqin eshitishga qanday taʼsir qilishini tushunib olish kerak.
Baland tovush qanday taʼsir qiladi
Eshitish ikki xil yoʻl bilan zararlanishi mumkin:
- quloq yonida birdan yangragan juda kuchli tovushdan, masalan, pataq portlashidan;
- vaqt oʻtishi bilan, baland tovushlar qayta-qayta taʼsir qilishi natijasida.
Ikkita oddiy qoida bor. Tovush qancha baland boʻlsa, zarari shuncha kuchli. Taʼsir qancha uzoq davom etsa, xavf shuncha yuqori, ayniqsa quloq himoyalanmagan boʻlsa.
Kundalik hayotdagi baland tovushlar
Har kungi mashgʻulotlar
- telefondagi musiqa, ayniqsa ovoz eng yuqori darajaga yaqin qoʻyilganda;
- quloqchin taqib sport bilan shugʻullanish va guruh mashgʻulotlari;
- ovoz chiqaradigan bolalar oʻyinchoqlari va qurilmalar.
Tadbirlar
- kinoteatrlar;
- konsertlar, toʻy va bazmlardagi baland musiqa, restoranlar;
- stadiondagi sport musobaqalari;
- avtomobil va mototsikl shoulari.
Texnika va asboblar
- signalizatsiya va yongʻin xabarchilari;
- elektr asboblar;
- benzinda ishlaydigan oʻt oʻrgichlar;
- oʻqotar qurol;
- pataq va mushaklar.
Tovush balandligi qanday oʻlchanadi
Tovush balandligi detsibelda (dB) oʻlchanadi. Uzoq vaqt davomida 70 dB dan yuqori shovqin ichida boʻlish eshitishga zarar yetkazishi mumkin. 120 dB dan yuqori tovush esa eshitishni birdan pasaytirishi mumkin.
Quyidagi jadvalda kundalik tovushlarning taxminiy darajasi va ular qayta-qayta taʼsir qilganda nima boʻlishi koʻrsatilgan.
| Tovush manbai | Daraja (dB) | Taʼsiri |
|---|---|---|
| Inson eshita oladigan eng past tovush | 0 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Oddiy nafas olish | 10 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Soat chiqillashi | 20 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Shivirlab gapirish | 30 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Muzlatgich guvillashi | 40 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Oddiy suhbat, konditsioner | 60 | Eshitishga taʼsir qilmaydi |
| Kir yuvish yoki idish yuvish mashinasi | 70 | Asabga tegishi mumkin |
| Katta yoʻl shovqini (mashina ichida) | 80–85 | Koʻproq bezovta qiladi |
| Benzinli oʻt oʻrgich | 80–85 | Taxminan 2 soat uzluksiz taʼsirdan keyin eshitish zararlanishi mumkin |
| Mototsikl | 95 | Taxminan 50 daqiqadan keyin zarar yetishi mumkin |
| Yaqinlashayotgan metro poyezdi, 5 metr masofadagi avtomobil signali, stadiondagi musobaqa | 100 | Taxminan 15 daqiqadan keyin eshitish yomonlashishi mumkin |
| Quloqchindagi eng yuqori ovoz, juda baland televizor yoki radio, baland musiqali tadbir va konsertlar | 105–110 | Taxminan 5 daqiqadan keyin zarar yetishi mumkin |
| Toʻgʻridan-toʻgʻri quloqqa baqirish | 110 | 2 daqiqadan kam vaqtda zarar yetishi mumkin |
| Yonida chalinayotgan sirena | 120 | Ogʻriq va quloq shikasti |
| Pataq va mushaklar | 140–150 | Ogʻriq va quloq shikasti |
Atrofdagi tovush xavfsizligini qanday bilish mumkin
Past darajadagi shovqin uzoq vaqt taʼsir qilsa, natijasi qisqa vaqt taʼsir qilgan kuchli shovqinnikidek boʻlishi mumkin. Shuning uchun faqat balandlikka emas, vaqtga ham eʼtibor bering.
Atrofdagi shovqinni telefon uchun bepul shovqin oʻlchagich ilovalari yordamida taxminan oʻlchash mumkin. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tavsiyasiga koʻra, kun davomidagi oʻrtacha shovqin 70 dB dan oshmasa, eshitish uchun xavfsiz hisoblanadi. Shovqin bir oz oshsa ham, xavfsiz vaqt keskin qisqaradi: har 3 dB tovush kuchini ikki baravar oshiradi.
Quloqning oʻzi ham ogohlantiradi. Agar tovush yoqimsiz yoki ogʻriqli tuyulsa, demak u zarar yetkazishi mumkin.
Eshitishni qanday asrash mumkin
- Quloqchinda musiqa tinglaganda ovozni eng yuqori darajaga chiqarmang.
- Shovqinli joyda uzoq qolmang, quloqqa dam bering.
- Toʻy, konsert va boshqa tadbirlarda karnaylar yonida turmang.
- Shovqinli ishda yoki asbob bilan ishlaganda quloq himoya vositalaridan foydalaning.
- Bolalarni pataq va juda baland oʻyinchoqlardan uzoqroq tuting.
- Eshitishingizda oʻzgarish sezsangiz, tekshirtirishni kechiktirmang.
Eng yaxshi himoya ortiqcha shovqindan qochish va imkon qadar sokinroq muhitni tanlashdir.
Savol-javob
Bir marta baland tovush eshitish ham zarar qiladimi?
Ha, qilishi mumkin. Quloq yonidagi juda kuchli tovush, masalan, pataq portlashi eshitishni birdan pasaytirishi mumkin.
Quloqchinda musiqa tinglash xavflimi?
Ovoz balandligi va vaqtga bogʻliq. Ovoz eng yuqori darajaga yaqin boʻlsa va uzoq tinglansa, xavf ortadi.
Shikastlangan eshitish hujayralari tiklanadimi?
Yoʻq. Baland tovushdan shikastlangan sezgir hujayralar qayta tiklanmaydi, shuning uchun oldini olish muhim.
Tovush xavfli ekanini qanday sezaman?
Tovush yoqimsiz yoki ogʻriqli tuyulsa, bu ogohlantirish belgisi. Yonma-yon turgan inson bilan gaplashish uchun baqirishga toʻgʻri kelsa ham, atrof juda shovqinli.
Shovqinli muhitda koʻp boʻlsangiz, eshitishingizni tekshirtirish uchun 1385 raqami orqali qabulga yoziling.
Shuningdek oʻqing
Maslahat uchun yozilish
Bizning mutaxassislarimiz barcha savollaringizga javob berishga va eshitishingiz uchun eng yaxshi yechimni topishga tayyor.


